از جمله كتب مناسب در اين زمينه، كتابِ حكومتِ جهانى امام عصر عليه السلام بود كه مجموعه سه سخنرانىِ مرحوم استاد فلسفى در سالهاى پيش از انقلاب مى‏باشد و با توجه به ناياب بودن كتاب فوق، با اجازه كتبى از فرزند ارشد ايشان، متنِ مزبور مجدداً تايپ و چاپ گرديد، تا در سطح گسترده مورد استفاده قرار گيرد.

لازم به ذكر است كه چاپ اول اين كتاب توسط انتشارات نصايح در سالِ 73 صورت گرفته، كه از زحمات آن عزيزان در پياده كردن نوارهاى سخنرانى و نشر آن در آن زمان، تشكر مى‏گردد.

بنابراين مى‏توان گفت: مسئله اقامه عدل، عالى‏ترين هدف در حكومت امام عصر عليه السلام است. مقدارى به جلو برگرديم و ببينيم اصلاً انگيزه، هدف و مقصود از قيام پيامبران خدا چه بوده است؟

چرا بشر گناه مى‏كند؟ چرا بشر ستم مى‏كند؟ چرا بشر تجاوز و تعدّى مى‏نمايد؟

براى بيان اين مطلب لازم است مقدارى درباره خصوصيات و ويژگيهاى بشر بحث كنيم، همانطورى كه يادآور شديم خداوند در باطن ما دو قدرت پاك بوجود آورده، اوّل عقل است، عقل گناه نمى‏كند، عقل خود را آلوده به معصيت نمى‏نمايد.

حتّى در روايات به مردم مى‏گويد: عقل حجت پرودگار است. در باطن بشر، عقل بمنزله يك پيغمبر است در وجود ما، مگر ممكن است حجت پروردگار گناه كند؟ عقل هدفش پاكى است.

على بن ابيطالب عليه السلام مى‏فرمايد:

در اندرون من خسته دل ندانم چيست

كه من خموشم و او در فغان و در غوغاست

آن قدرتى كه مارا در گناه ملامت مى‏كند، قرآن او را نفس لوّامه مى‏نامد، يعنى نفسى كه بشر را در زمينه معصيت ملامت مى‏كند، بنابراين عقل كه گناه نمى‏كند، وجدان اخلاقى هم نه تنها گناه نمى‏كند بلكه در مورد گناه آدمى را ملامت مى‏كند، پس گناهكار كيست؟ در باطن ما چه قدرتى مارا به گناه وادار مى‏كند؟

جواب: در باطن ما غرائز و تمايلات نفسانى مانند شهوت، غضب، حبّ مال، حبّ مقام، شهرت‏طلبى، علاقه به اولاد، علاقه به زن، علاقه به تمدن اجتماعى و امثال اينها وجود دارد. اينها عواملى است كه مارا به گناه وادار مى‏كند.

باز يكنفر ديگر محكوم به مرگ شده، چرا؟ زيرا در پرونده‏اش نوشته شده: يكنفر جوان با يك زن رفيق بوده، شب مى‏رود در يك رستوران مى‏بيند آن زن با مرد ديگرى پشت ميز نشسته. ناراحت مى‏شود، سلاح گرمش را مى‏كشد، يكى به زن مى‏زند و يكى به مرد! چرا جرم واقع شده؟ جواب: به خاطر شهوت.

باز ديگرى محكوم به مرگ شده، چرا؟ زيرا در پرونده او نوشته شده است، يكنفر خودش را نامزد براى كدخدائى يك ده كرده بود، رقيبى پيدا كرد از دست رفيق عصبانى شد، با پشت بيل زد، رقيبش را كشت، حالا محكوم به مرگ شده چرا بايد اعدام شود؟ جواب: به خاطر غريزه مقام.

شما هر جا جرم و جنايت ببينيد از نظر تحليل روانى جنائى، باصطلاح شناختن منشأ جنايت، مربوط به غرائز و تمايلات نفسانى بشر است، حالا در اينجا يك سؤال پيش مى‏آيد و آن اين است كه آيا عقل در گناه هيچ مداخله نمى‏كند؟ جواب: چرا!

گاهى غريزه مجبورش مى‏كند، بيچاره عقل گرفتار مى‏شود، مثلاً يك دزد براى ارضاى غريزه مال به دزدى رفته، پشت ديوار صاحب خانه آمده مى‏بيند ديوار بلند است، مى‏خواهد برود، مى‏بيند نمى‏تواند، دلش پول مى‏خواهد نمى‏تواند برود!

در اين هنگام غريزه از عقل استمداد مى‏طلبد و از او راهنمايى‏مى‏خواهد.

ولى عقل حاضر نيست غريزه را در راه گناه كمك كند از اين رو امتناع مى‏ورزد ولى چون غريزه قدرتمند است عقل را در تنگنا قرار مى‏دهد. وقتى كه عقل در تنگنا گرفتار شد، به ناچار مى‏گويد: يك سر طناب را ببند به درخت، سر ديگر را ببند به ميخ طويله، دستت را بگير برو بالا. برنامه مى‏دهد ولى ناراحت است.

تمام مردم در هنگام گناه، اين تضاد را در باطن خودشان احساس مى‏كنند، يك قدرت مى‏گويد: نه، گناه نكن، ناپاكى نكن، قدرت ديگر مى‏گويد: بكن، حتماً انجام بده، بين قدرت نفى و اثبات على الدوام كشاكش است و اين يا بين وجدان است و غريزه و يا بين عقل است و غريزه.

تاكنون معلوم شد منشأ گناه غرائز است، ولى اين سئوال مطرح مى‏شود كه آيا عقل و وجدان اخلاقى قدرت ندارند كه غريزه را بزمين بزنند و گناه نكنند؟ جواب: نه، غريزه خيلى توانائى دارد، هيچ قدرتى در وجود ما به قدر غرائز قدرت ندارد، عقل در حال عادى حكومت مى‏كند، اما وقتى حال عادى از دست برود و ميدان بدست غريزه افتاد، عقل شكست مى‏خورد.

در حالت عادى اگر عقل ما با ما صحبت كند همه ما عقلمان را حمايت مى‏كنيم، مى‏گويد: گناه نكن، در هنگام غضب خودت را نگه دار، غضب منشأ جرم و جنايت است، همه ما مى‏گوييم: عقل راست مى‏گويد، ما از عقل اطاعت مى‏كنيم، از فرمان عقل سرپيچى نمى‏نمائيم، هر چه بگويد عمل مى‏كنيم، ولى وقتى كه غريزه به مقابله با عقل پرداخت، ديگر صداى عقل به جائى نمى‏رسد، صداى عقل مثل صداى يك پير مرد پخته فهميده دانا ولى لرزان است، امّا غريزه مانند يك جوان قلدر ورزيده سينه پهن توانا، آن پيرمرد مگر قدرت دارد در مقابل اين نيرومندى و توانائى مقاومت كند؟ هرگز، همه‏اش غريزه است!

اين همه جنگ و جدل، غوغا و فريادى كه در دنياست يا براى مال است يا براى مقام، يا براى جاه، يا براى شهرت، يا براى شهوت، يا براى غضب، يا ساير غرايز. على‏الدوام بشر در اين مسير راه مى‏پيمايد.

امام صادق عليه السلام مى‏فرمايد:

پيغمبر اكرم صلي الله عليه و آله وسلم فرمود:ميل داريد من به شما بگويم از اين قوى‏تر چه كسى است؟

صحبت وزنه بردارى است، خيال مى‏كردند اين پهلوان كه ركورد را شكسته، يك پهلوان ركورد شكنى را هم پيغمبر اكرم صلي الله عليه و آله وسلم سراغ دارد. پرسيدند از اين قوى‏تر كيست؟ شما سراغ داريد؟ گفت: بله، پرسيدند: كيست؟ كجاست؟! فرمود: گوش كنيد تا بگويم از اين شخص چه كسى قوى‏تر است، ببينيد مكتب را عوض كرد، مكتب آنها ورزش بدن بود،پيغمبر توجه آنها را به قدرت اراده، جلب كرده و فرمود:

بعضى از افراد در هيجانِ شهوت، اراده و اختيار ندارند و به هر گناهى تن مى‏دهند، بعضى در مورد غضب، اراده و اختيار را از دست مى‏دهند، بعضى در حاليكه كاسب جزء هستند مؤدب، مهربان و خوش اخلاق هستند، همينكه ثروتى پيدا مى‏كنند ديگر قابل معاشرت نيستند و بعضى‏ها هم تا بيكارند آدمهاى مؤدّبى هستند، تا يك شغلى پيدا مى‏كنند، و آبى به پوستش مى‏آيد ديگر خدا را بنده‏نيست.

پيغمبر صلي الله عليه و آله وسلم مى‏گويد: آدم قوى كسى است كه دلش ظرفيت داشته باشد. اگر در غضب، در شهوت، در قدرت، در ثروت خود را باختيد ظرف شما كم است، شخصيت شما اندك است. انسان اگر قوى باشد در اين جزر و مدّها خود را نگه مى‏دارد.

امّا از نظر مكتب علمى جهان، در دنياى هزار سال قبل، دو هزار سال قبل، مكتب يونان در باب سعادت كه بحث مى‏كرد مى‏گفت: سعادت بشر، عبارتست از كمال روح و كمال روح را در اين مى‏دانستند كه انسان داراى چند صفت باشد: عفت، شجاعت و همچنين عدالت، اگر انسان داراى اين سه صفت باشد، اين گونه انسان سعادتمند است. اگر به مكتب يونان مى‏گفتيد درباره بدن آدم چه مى‏گوئى؟

مى‏گفت: بشر اگر روحش سالم و بدنش مريض باشد به سعادت او صدمه نمى‏خورد، سعادت بشر در صورت داشتن صفات اخلاقى است.

در دنياى هندوستان هم يك چنين عقيده‏اى بود، مى‏گفت: سعادت آدمى راجع به صفات معنوى او است، اگر مى‏پرسيدند: راجع به بدن چه مى‏گوئى؟ مى‏گفت: بدن بايد زجر ببيند، هر چه بدن بيشتر زجر ببيند سعادت انسان بيشتر مى‏شود، و لذا رياضت كشى مى‏كشيدند، خود را به درخت مى‏آويختند، روى ميخ مى‏خوابيدند خيلى زجر ميدادند، اين حرفها مال يكى دو هزار سال قبل بود.

امّا اكنون چه خبر است، در زمان ما دنياى اروپا چه مى‏گويد؟ دنياى آمريكا الان چه مى‏گويد؟ در دنياى الان سعادت رفته روى ماديات و لذات. اصلاً صحبت از معنويت نيست، سعادت يعنى لذت، يعنى بهتر زيستن، بيشتر خوش بودن، بهتر كيف كردن، بيشتر بهره بردن! در اروپا وضع همين گونه است، در ايران هم همين گونه است!¹ تمام هدفها رفته روى زندگى مادى و بيشتر لذت بردن منتهى بعضى‏ها يك چاشنى دينى هم دارند! بعضى آنرا هم ندارند! و لذا اگر يك آدمى بدن سالم، اتومبيل عالى، زن زيبا، خانه قشنگ، درآمد خوب، لذائذ عالى داشته باشد، خلقُ الله به او نگاهى مى‏كنند، مى‏گويند: چه انسان سعادتمندى!

همين عشق به لذت، لذائذ خطرناك آورده، همين عشق به لذت براى مردم هروئين آورده، الكل آورده، مشروبهاى الكلى آورده، صحنه‏هاى خطرناك آورده، چيزهائى در دنيا آورده كه كم و بيش اطلاع دارم، ولى از ذكر آنها خوددارى مى‏كنم. آنوقت در اين دنيا كه همه‏اش صحبت از لذت و شهوت است، براى رسيدن به لذت دعوا مى‏شود! يك زن زيبا است، دو نفر دعوا مى‏كنند، يك پول است دو نفر درباره آن نزاع مى‏كنند، يك شكار است دو نفر هدف دارند، آنوقت بهم تهمت مى‏زنند، يك مقام است، يك عنوان است، كشاكش است، پس چرا ما مانند حيوان نباشيم؟ فقط مقررات دنيا معيار باشد ما هم حيوان هستيم!

داروين آمد گفت: تنازع بقاء در عالم حيوان، اسلام آمد و فرمود: تعاون بقاء در عالم انسان؛ امّا الان تعاون بقاء رسيده به تنازع بقاء. هر كه قوى‏تر است مى‏خواهد زير دستان را پاره پاره كند و اموال آنانرا ببرد. او مى‏گويد: پول مال من است، مقام مال من است، لذت مال من است، به عواطف كارى ندارد، اگر تجاوز و تعدّى نمى‏كند يك مقدار از ترس قوانين است نه براى انسانيت، انسانيت خيلى كم است اگر كسى براى انسانيت، كسى را ايذاء نكند براى انسانيت به حقوق ديگران تجاوز نكند، يك در هزار اگر پيدا كرديم همه بايد به آن سلام برسانيم!

امّا آنچه كه الان هست، لذت، شهوت و حرص به لذائذ مادى است، مثل عالم حيوان، عالم حيوان چطور است؟ اگر مقررات نباشد عالم انسان هم همينطور است! ما مكرّر ديديم يك مرغ رفته توى گلها و لجنها يك كرم پيدا كرده، اين بيچاره شكارى بدست آورده، مى‏خواهد برود يك محل خلوتى گير بياورد، اين شكار را بخورد، امّا اين مرغ لاغر است، ناتوان است از اين مرغهاى نژاد ايرانى است، كوچولو است يكوقت يك مرغ درشت هلندى مى‏رسد با آن بدن قوى آن منقارى كه ضربه كلنگ مقنّى دارد چنان به كله اين مرغ لاغر مى‏كوبد، بيچاره كلّه‏اش گيج مى‏خورد، كرم از منقارش مى‏افتد، آن مرغ بزرگ كرم را مى‏خورد، آنكه شكار كرده، فقط كتك خورده! چرا انسان اينطور نباشد؟ چرا نباشد؟ اگر بنا شد فضيلت و معنويت بميرد چرا نباشد؟ معنى تنازع بقاء اين است.

انبياء آمده‏اند چه بكنند؟ انبياء آمده‏اند مى‏گويند، بشر فضيلتش اينست كه انسان باشد نه حيوان. فضيلت، انصاف، وجدان اخلاقى، حقيقت، حمايت از ضعيف، بشر دوستى و ساير صفات پسنديده كه در نهاد بشر نهفته است بايد بيدار شود، و اين صفات را انبياء جداً بيدار كردند.

اما قدرت پيشرفت شهوت و لذت در دنيا فرصت نمى‏دهد كه مردم به معنويات برسند، جداً من جامعه خودمان را بررسى مى‏كنم  مى‏بينم اصلاً در آنهائى كه مسلمانى هست، مذهب كم كم جنبه تشريفاتى دارد پيدا مى‏كند مثل دنياى اروپا و آمريكا است، جنبه عملى ندارد. مثل كاسه و بشقابهاى مجلس فاتحه مى‏ماند، طَبَق كِشها كاسه ‏هاى بزرگ مى‏آورند با گلدان، نه در اين كاسه آب است، نه در اين كاسه شربت است، نه در اين كاسه دوغ است، نه در اين كاسه گلاب است، بار مى‏كنند اين كاسه گلدان‏ها را مى‏آورند كرايه‏اش را مى‏گيرند مى‏برند، اين را مى‏گويند تشريفات و هيچ اثرى ندارد.

الان براى بعضى دين فقط جنبه تشريفاتى دارد، زيرا دين نمى‏تواند روى اعمالشان اثر بگذارد، نمى‏تواند از گناه باز دارد، از غيبت باز دارد، از دزدى باز دارد، از ناپاكى باز دارد، از بى عفّتى باز دارد، نمى‏دانم شايد من اشتباه مى‏كنم!

من روى هم رفته كه جامعه را بررسى مى‏كنم، كسى كه پرتو دين صد در صد روى زبانش، قدمش، مالش، كسبش، كارش، زنش و بچّه‏اش پرتو افكنده باشد يك در هزار است. البته اجتماع ما بسيار بد نيست همانگونه كه بسيار خوب هم نيست، بلكه در ميان خوبى و بدى قرار دارد، گاهى انسان، يك دروغ مى‏گويد، يك «لا اله الا الله» مى‏گويد! يك غيبت مى‏كند يك «سبحان اللّه» مى‏گويد! يك آب دعا مى‏خورد، يك عرق مى‏خورد! يك مقدارى كمك به يتيم مى‏كند، يك رقص سير مى‏كند! يك جيب مى‏برد، دو تومان صدقه مى‏دهد، يك كربلا مى‏رود، يك پاريس مى‏رود! مخلوط است خلاصه يك خورده‏اى از آن، يك خورده‏اى از اين، حق و باطل مشوب است. تازه اين هم كه مشوب است به حق و باطل، تا آن وقتى است كه دين مزاحم ما نشود، يعنى دين ما مزاحم كار ما، كسب ما، نان ما، اداره ما، شغل ما نباشد، اوّل شب باشد خواب ما را نگيرد، آسايش مارا نگيرد، مجلسى باشد، نور متناسب باشد، گرد هم بنشينيم براى ما يك جنبه تفنن هم داشته باشد، ولى اگر با يك شأن ما مخالف باشد، كار دينى مزاحم با وقت ماست، مزاحم با كار ماست، مزاحم با خواب ماست، مزاحم با آسايش ماست، مى‏بينيم جبهه ضعيف شكست مى‏خورد.

اين است وضع جهان ما و با اين وضع جهان بسرعت بسوى گناه مى‏رود، روز به روز گناه در دنيا زيادتر مى‏شود، آمارها نشان مى‏دهد دنيا چه خبر است! تاكنون مبناى علمى موضوع را ذكر كرديم كه اصل در سعادت انسان را، لذت قرار داده‏اند!

ولى آن صبو بشكست و آن پيمانه ريخت.

آن روزگارى بود كه جوان‏هاى هيپى براى پول هروئين معطل نبودند، الان جيب مى‏زنند، اتومبيل مى‏دزدند، گناه كه آمد تمام بدبختى‏ها و ناپاكى‏ها مى‏آيد، دنيا الان گرفتار شده است، در روزنامه‏ها چندى پيش نوشتند قبل از اينكه شوراى پليس بين الملل در تهران تشكيل شود، وقتى خبرنگارها مصاحبه كرده بودند چه كار مهمى در دستور داريد؟ گفتند: مهمترين كار مبارزه با طغيان نسل جوان در دنياست. پليس بين‏الملل! چرا اينقدر گناه و بدبختى آمده؟ جواب: براى اينكه مبادى ايمانى بمعناى واقعى ايمان ضعيف شده، شهوات سطحش بالا آمده، تمام صحبت لذت است، اصلاً جوان در عصر ما اگر در خانه نشسته باشد در پى آواز است، به دنبال موزيك است، اگر راه مى‏رود موزيك مى‏خواهد، چشمش مينى ژوپ مى‏خواهد، بايد هميشه مشغول لذت و سرگرمى باشد.

دنيا رفته روى منطق شهوت، منطق شهوت بر تمام منطق‏ها غلبه كرده و اين كار خطرناكى است. يك مجلّه علمى بود كه قبلاً منتشر مى‏شد. اين مجله براى من مى‏آمد خيلى مجله عالمانه‏اى بود، من از مجله تكان خوردم يك وقت يك شماره مجله آمد، باز كردم ديدم لاى مجله عكس يك زن زيباى لختى را چاپ كرده! در كاغذهاى گلاسه عالى داخل مجله قرار داده! اين طرف در باب اتم بحث كرده آنطرف مثلاً در باب گرفتن سوخت از ئيدروژن، خيال كردم در صحافى اشتباه شده است، شماره بعد آمد ديدم يك عكس ديگر! شماره ماه سوم آمد، ديدم يك عكس ديگر است! به آقاى مدير مجله تلفن كردم، گفتم: آقا مجله شما علمى است شما اين عكسها را لازم نداريد، براى چه اينها را چاپ كرديد؟ چه هدفى داريد گفت: آقا مجله را نمى‏خرند! نمى‏خرند! ما بوسيله اين عكسها چند شماره را فروختيم. حتى كار بجائى رسيده علم هم كه بخواهند بخورد مردم بدهند، بايد در كپسول شهوت قرار دهند، اصلاً آنچه كه الان در دنيا اهميت دارد شهوت است، و لذا هر چيزى كه شهوت مردم را اداره كند مهم است، هر كه عقل مردم را اداره كند، ايمان مردم را اداره كند، علم مردم را اداره كند اهميت ندارد.

حالا من نمونه ديگرى بگويم: همه جا وضع همين است، اين يك معيار كلى است، الان اگر مثلاً در تهران بگويند مردم تهران، جوان‏ها، اساتيد، دانشجويان، يك هواپيما با صد و بيست مسافر از آمريكا وارد تهران مى‏شود، اين صد و بيست نفر تمام استادهاى درجه اول دنيا هستند در رشته‏هاى مختلف علمى، مردم به احترام علم و دانش اينها را استقبال كنيد، ساعت ورود چهار بعد از ظهر است، چهار بعد از ظهر صد و بيست نفر استاد درجه اول وارد تهران مى‏شوند. چند نفر استقبال مى‏روند؟ ده، پانزده، بيست نفر اگر به استقبال اينها بروند. اما بلافاصله فردا اعلام كنند يك هنرپيشه نصف شب وارد مهرآباد مى‏شود، با تانك هم نمى‏شود مردم را رد كرد! چرا؟ اين منطق شهوت است! آن منطق علم است، علم ارزشى ندارد، آنچه احترام دارد شهوت است الان در تمام دنيا منطق شهوت تمام منطق‏ها را تحت الشعاع قرار داده است و قدرت از آن شهوت است و مردم مثل سيل بطرف شهوترانى گرائيده‏اند، زن و مرد، دختر و پسر، پير و جوان، هر گروهى به تناسب حال خودشان!

اينها را براى اين ذكر كرديم كه بدانيد دنيا روى اين حساب بسرعت بسوى گناه مى‏رود بسرعت! چون شهوت منشاء گناه است، منشاء تجاوز است، منشاء تعدّى است دزدى‏ها، ناپاكيها، ايذاءها، اذيّت‏ها، اهانتها، پرده دريها، هتكها، توهينها تمام روى اين منطق پيش مى‏رود.

آيا انبياء موفق شدند در دنيا جلوى گناه و تجاوز بشر را بگيرند؟ جواب: نه، يك مقدارى موفق شدند صد در صد نه.

آيا تعليم و تربيت قديم موفق شد جلوى گناه را بگيرد؟ جواب: نه.

آيا تعليم و تربيت جديد موفق شد جلوى گناه را بگيرد؟جواب:نه.

بنابراين شهوات روى شرايط زمان على الدوام دارد رشد مى‏كند و گناه زياد مى‏شود.

بايد دنيايى پيدا شود كه در آن ناله مرد و زن، پير و جوان، شرقى و غربى، عالم را پر كرده باشد، و لذا در روايات مى‏گويد:

قبل از ظهور امام عصر عليه السلام دو ثلث بشر كشته مى‏شوند.

آيا يك مرجعى نيست اين رسوائى را در جهان از ميان ببرد؟ تمام مردم تشنه معنويت‏اند. تمام مردم در آن شرايط تشنه روحانيت‏اند، يعنى دنياى ماشين، دنياى گاز، دنياى جت، دنياى بمب، دنياى صنعت، مردم را چنان داغدار كرده و به زمين كوبيده كه مى‏گويند: پروردگارا! يك زندگى روحانى بيايد شايد برادرى، صفا، صميميت برگردد، اين دنياى مادى براى ما غير از خشونت نياورد، آنوقت روايت دارد، در آن موقعى كه كاردها به استخوان‏ها رسيده و همه مردم بجان آمده‏اند، ندايى روحانى برمى‏خيزد، خطاب مى‏رسد:

الان روى كره زمين چقدر سرطانى داريم، الان اگر يكنفر بتواند سرطان خون، سرطان عضله، سرطان گلو، سرطان ريه، تمام انواع سرطان را واقعاً درمان كند پشت راديو صدايش را پخش كنند، بتمام دنيا بگويند اى سرطانى‏ها! اى كسانيكه خود را در آغوش مرگ مى‏بينيد به اطلاع شما مى‏رسانيم! درمان كننده شما آمد و مركز او در ايران است در خرمشهر است، مثلاً، بشتابيد همه شما را نجات خواهد داد شما خيال مى‏كنيد فرودگاه آبادان چه خبر مى‏شود؟ اگر اين حرف را دنيا باور كرد، و دنيا به صحت اين حرف گواهى داد چه خبر مى‏شود؟ على الدوام هواپيما مى‏آيد. از آمريكا از انگلستان از فرانسه از سوئد از نروژ از اندونزى از هندوستان از پاكستان از چين كمونيست، از تمام دنيا هواپيما مى‏آيد، كى مى‏آيد بپرسد: چين كجا خرمشهر كجا؟ چين كمونيست خرمشهر چه مى‏داند چيه؟ واشنگتن خرمشهر چه مى‏داند كجاست؟ او خرمشهر را نمى‏شناسد سرطان را مى‏شناسد. وقتى روايت مى‏گويد:

اوّل: گناه مربوط به غرائز و احساسات است، عقل و وجدان گناه نمى‏كنند.

دوّم: دنياى امروز سعادت مردم را در بهتر زيستن، بر مبناى اصالت لذت، و اصالت شهوت قرار داده است.

سوّم: زندگى اگر بر مبناى لذت باشد زندگى حيوانى است. در زندگى حيوانى جنگ و جدال و تنازع زياد است بر عكس در زندگى انسانى صفا و صميميت و برادرى است.

چهارم: وقتى كه تزاحم شد. گناه بسيار مى‏شود، گناه بسيار، مردم را ناراحت مى‏كند ظلم بسيار، مردم را بجان مى‏آورد، و بشر را براى پيدا شدن حكومت نورانى، يك حكومت ربّانى يعنى حكومت فرزند امام عسكرى عليه السلام آماده و مهيّا مى‏كند.

در آن حكومت برادرى، صفا، مهر و موّدت و صميميّت جهان را فرا مى‏گيرد.

براى اينكه اساس مطلب روشن شود بايد عرض كنم الان مقدّمات تحقّق يك مطلب علمى بصورت تئورى بيان مى‏شود.

اوّل يك دانشمند. يك تصوّر عالمانه و عاقلانه بنام تئورى در اطراف يك مطلب القاء مى‏كند و به دنبال آن، تئورى بررسى و تحقيق مى‏شود روزى كه به نتيجه مسلّم علمى رسيد و عمل شد، آنرا مى‏گويند: علم، و تا زمانى كه صورت تحقق پيدا نكرده است آن را تئورى مى‏نامند.

بعضى از تئورى‏ها مورد قبول واقع مى‏شود، امّا نمى‏شود آنرا در لابراتوار نشان داد، مثلاً در باب پديده حيات يك تئورى القاء مى‏شود ولى براى اثبات آن به يك قرائن و امارات متوسل مى‏شوند. لذا در آنجا مى‏گويند تئورى مورد قبول است، امّا آن تئورى صورت حس پيدا نكرده است و محسوس نيست.

گاهى تئورى القاء مى‏شود ولى بعد از يك سال يا دو سال قرائن ديگرى بدست مى‏آيد كه تئورى را عوض مى‏كند و آن تئورى اوّل بكلى محكوم مى‏شود و از بين مى‏رود.

براى اينكه يك نمونه براى مورد سوم آورده باشيم، تئورى بطلميوس را يادآور مى‏شوم. قرنهاى متمادى نظريه بطلميوس درباره ساختمان عالم، تئورى مورد قبول بود. تمام فلاسفه از قبيل افلاطون و ارسطو و امثال آنها و حتى بعد از اسلام، حكماء اسلامى از قبيل بوعلى آن را پذيرفته بودند. آن تئورى اين بود كه بطلميوس گفته بود: عالم مانند يك پياز است، كره زمين آن حباب كوچك و آخرين حبابِ‏وسطِ پياز است، دور كره زمين حباب هواست، دور كره هوا حباب آتش، دور كره آتش كره ماه، و همينطور آمده بود بالا تا به محدّدالجهات و فلك الافلاك كه كره اطلس مى‏گفتند، مانند آن آخرين پوسته پياز است كه همه را در بر دارد.

اين تئورى شايد در حدود سى قرن مورد قبول تمام محافل علمى دنيا بود و تمام دانشگاه هاى آن روز يعنى در مدارس عالى رياضى، اين تئورى را درس مى‏دادند، امّا علم جديد آمد اين تئورى را رد كرد، ثابت كرد زمين مركز عالم نيست، و ثابت كرد آن عالم پياز تو در تو خيالى و تئورى غلط است، و ثابت شد كيهان يك فضائى است كه از عظمت ناشناخته است و داراى ميليونها كهكشان و ميلياردها آفتاب و ستاره و اجرام روشن و تاريك مى‏باشد كه در فراخناى عالم طبيعت همه در مدار منظم در حركتند.

مطلب را تكرار كنيم چون اگر اين مطلب روشن نشود ما نمى‏توانيم يك بحث علمى صحيح روى بعضى از آيات كرده باشيم.

تئورى‏ها سه قسم است:

نوع دوّم: تئورى‏هائى كه از نظر علمى قبول است ولى اثبات حسى نمى‏شود.

نوع سوّم: تئورى‏هايى است كه غلط از آب درآمده، يعنى تئورى ديگرى آمده و آنرا از بين برده است.

نمونه اوّل. قرآن مى‏فرمايد:

فتق، عبارت است از جدا شدن با ضربه شديد، و لذا بيمارى فتق را كه فتق مى‏گويند براى همين است، اگر يك نفر در خيابان به حال عادى راه برود پرده پاره نمى‏شود، فتق نمى‏گيرد. فتق ضربه شديد لازم دارد يك نفر از بالاى بام به شدت بپرد ضربه شديد پرده را پاره كند و فتق عارض شود.

فكر كنيد، چهارده قرن قبل قرآن مى‏گويد: مردم! مگر نمى‏بينيد آسمان و زمين بهم چسبيده بود ما آن را از هم جدا كرديم، يعنى چه؟ هزار و چهارصد سال قبل، هزار سال قبل، هفتصد سال قبل، پانصد سال قبل، دويست سال قبل، كسى اين آيه را نمى‏فهميد كه چگونه زمين و آسمان به هم چسبيده بود و با ضربه جدا شده‏اند.

زمين، ماه، زحل، مشترى، اورانوس، نپتون و تمام منظومه شمسى ما كه دور خورشيد مى‏گردند، اينها همه يك روز به خورشيد چسبيده بودند، يك جرم خورشيد بزرگ بود، نمى‏دانيم چه شد؟ يك انفجار مهيب، يك ضربه بهت آور از يك قدرت بزرگ بر كره خورشيد وارد شد يك مرتبه نه تكه از خورشيد جدا شد و در فاصله متعدد مجذوب كره خورشيد قرار گرفت. چون جرم بزرگتر بود همه را نگهداشت اينهائى كه جدا شدند يكى از آنها زمين است، يكى ماه است، يكى زهره است، يكى زحل است، يكى مشترى است...

اينها جدا شده از خورشيد هستند. اين تئورى در تمام دانشگاه هاى امريكا و اروپا الان درس گفته ميشود، حالا قرائن بر صحت اين تئورى چيست؟

اين يكى از فرضيه ‏هايى است كه در باب زلزله ذكر شده است.

اما آن فرضيه دوم كه ده سال است پيدا شده: يك ايتاليائى اين فرضيه را آورده است. او گفته است انفجار خورشيد و تشكيل منظومه شمسى صحيح نيست. بلكه كهكشان ما با ميليونها ستاره همه‏اش يكى بود، يك انفجار شديد دست داد ميليونها ستاره پيدا شد، نتيجه هر دو فرضيه به نفع ما است: نتيجه‏اى كه براى ما است اين است كه زمين، زحل، مشترى،... چسبيده بود به خورشيد با ضربه از هم جدا شده‏اند. اين را از چه زمانى مى‏گويند؟ از هشتاد سال و يا صد سال قبل. امّا قرآن چه وقت گفته؟ از چهارده قرن قبل: دقت كنيد قرآن فرموده است:

امّا يك پرفسور فرانسوى چندى قبل در دانشگاه تهران نطقى درباره بيماريهاى جنين و درباره نوزاد كرد و در مقابل اساتيد گفت: آقايان شما افتخار داريد كشور شما مسلمان است من دو نكته را از قرآن براى شما مى‏گويم:

يك: اول كتابى كه بيمارى‏هاى انگلى را متوجه شده و بر مردم گوشت خوك را حرام كرده قرآن است.

دو: اوّل كتابى كه در دنيا پديده زيست را در آب گفته قرآن است. نص قرآن اين چنين است:

بنابراين، اين فرضيه زيست‏شناسى كه پشت دنيا را تكان داده از نظر اهميّت، قرآن آن را چهارده قرن قبل گفته است: موجود زنده را خدا از آب آفريده. اينهم يك فرضيه، اين فرضيه‏ايست كه نمى‏شود آنرا به صورت محسوس نشان داد. ولى صد در صد مورد قبول است.

پاستور وجود ميكروب را كشف كرد. او گفت: اين ميكروب زنده‏اى را كه من پيدا كردم، بايد از زنده پيدا بشود، زنده از مرده پيدا نمى‏شود، شما كه آبگوشت را مى‏گذاريد بعد از پنج روز ترش مى‏شود فاسد مى‏شود، كرم مى‏گذارد، ياخته‏هاى ميكروبها كه در فضا بصورت ذرات گرد و غبار وجود دارد بوسيله دست و بال مگس كه روى ظرف آبگوشت مى‏نشيند، به آبگوشت منتقل مى‏شود. بعد از دو روز آبگوشت متعفّن مى‏شود.

آقاى پاستور گفت: آبگوشت خودبخود خراب نمى‏شود بلكه بوسيله مگس يا گرد و خاك كه رويش مى‏نشيند. يا شخصى كه سرفه مى‏كند ترشح گلويش مى‏نشيند اينها مواد ميكروب زا است آنگاه پاستور براى اثبات عقيده خود اين گونه استدلال كرده او گفته است:

براى اينكه من ثابت كنم اگر آبگوشت فاسد مى‏شود مواد ميكروب از خارج آمده من ظرفى را كاملاً ضد عفونى مى‏كنم يك مقدار آبگوشت در آن مى‏ريزم درش را هم محكم مى‏بندم كه از نفوذ هوا محفوظ باشد ببينيد آبگوشت فاسد نمى‏شود.

آقاى پاستور سيصد سال قبل در زمان زندگى خودش اين كار را كرد يك ظرف را ضد عفونى كرد آبگوشت را ريخت و درِ آن را محكم بست، گذاشت در انستيتو پاستور در پاريس، الان هم هست الان اگر كسى برود در انستيتو پاستور پاريس بگويد: آقا ظرف آبگوشت در بسته پاستور را به من نشان بدهيد، نشان مى‏دهند.

پس آقاى پاستور ثابت كرد كه اگر غذا را با اصول علمى از مجاورت هوا محفوظ بداريم سالم مى‏ماند، اين سخن چند سال قبل گفته شده؟ اين حرف مربوط به سيصد سال قبل است.

قرآن مى‏گويد: صد سال، مواد غذايى و نوشيدنى عزير در ظرف خود سالم ماند، بنابراين فرضيه سالم ماندن غذا در محيط دربسته را قرآن داده است، ولى آقاى پاستور سيصد سال است كه به اين مسئله پى برده است.

اگر ما بتوانيم براى بشر خواب دراز مدت درست بكنيم عمر صد و بيست سال را ده برابر مى‏توانيم افزايش دهيم. در اين صورت انسان هزار و دويست سال مى‏تواند عمر كند، براى اينكه در حال خواب انرژى كم مصرف مى‏شود، قوا، كم فعاليت مى‏كند بدن در حال استراحت است. اميدوارند خواب دراز مدّت را بدست آورند ولى تاكنون مدت شش ماه را موفق شده‏اند.

اول كتابى كه در دنيا امكان خواب بلند مدت را به مردم خبر داد، قرآن است، در قصه اصحاب كهف مى‏گويد:

جواب: قرآن است، قرآن مكرّر مى‏گويد:

از افراد تحصيل كرده و درس خوانده بعيد است كه نسبت به بعضى از مسائل با ديده تعجب بنگرند. اگر در زمانهاى گذشته مى‏گفتند: دستگاهى اختراع شده كه بوسيله آن انسان مى‏تواند ازين سوى شهر با آن سوى شهر صحبت كند، يا از اين طرف مملكت با آن طرف مملكت، يا از اين سوى دنيا كه روز است با آن سوى دنيا كه شب است صحبت كند چه كسى مى‏توانست اين حرف را باور كند؟

اما علم گفت: ما براى اين كار بايد از اشعه برق استفاده كنيم. اين يك تئورى بود كه سرانجام همه قبول كردند. همه افراد تحصيل كرده مى‏دانند، الان مسأله طول عمر از تئوريهاى زنده روز است، اگر چيزى را تئورى مى‏نامند يعنى شدنى است، يعنى محال نيست، هرگز شما نمى‏شنويد كه بگويند در امريكا يك تئورى است كه ما مى‏توانيم كارى بكنيم كه بشر بال در بياورد و به پرواز درآيد، پرنده بشود، نه اين تئورى نيست، اين افسانه است، اما مى‏گويند تئورى دارند، يك كارى كنيم كه مسأله مرگ را تأخير بيندازيم، خود مردن قطعى است اما طول مدّت زندگى را دراز كنيم اين الان در تمام محافل علمى مورد بررسى و مورد توجه است.

چندى قبل كه دستگاه هاى تلويزيونى را براى قلب آوردند، در بيمارستان هزار تخت خوابى، قرار شد من آن دستگاه ها را از نزديك ببينم من به بيمارستان رفتم و سه چهار ساعت طول كشيد همه را ديدم، تمام اطباء جوان و رئيس بيمارستان، همه بودند، در باب خصوصيت قلب صحبت شد.

يكى از اساتيد جمله‏اى را گفت بقيه همه به طور قطع پذيرفتند، صحبت طول عمر شد گفتند: آقاى فلسفى الان در تمام محافل دنيا متوجه اين هستند كه، اگر ما بتوانيم مشكل تصلّب شرائين را حل كنيم، و قضيه دَوَران خون را بحال طبيعى خودش نگه بداريم مسأله طول عمر حل است، اينقدر بنظر علمى روشن است، طول عمر يك رنگ علمى دارد اصلاً مى‏دانيد در كتابهاى علمى چگونه بحث مى‏كنند؟

مى‏پرسند كه عمر بشر چقدر است؟ هشتاد سال، مى‏گويند ما صد ساله‏اش را ديده‏ايم، صد سال، مى‏گويند صد و بيست ساله ديديم، صد و بيست سال، مى‏گويند صد و پنجاه ساله زياد است، صد و پنجاه سال، مى‏گويند دويست ساله زياد ديده‏ايم، دويست سال، مى‏گويند دويست و سى ساله ديديم. الان در عصر ما روزنامه جريان محاكمه‏اى را نوشته بود كه يك مرد دويست و سى ساله در يكى از كشورها به دادگاه رفته و از فرزندانش كه بچه كوچكش نود ساله است، شكايت كرده است!! چه كسى مى‏تواند بگويد كه مدّت عمر چقدراست؟

مسأله عمر را كسى نمى‏تواند رويش انگشت بگذارد اصلاً تغيير عمر طبيعى، غلط است، بايد بگوئيم عمر عادى، اگر ملتى سيگار مى‏كشد، چپق مى‏كشد، عرق مى‏خورد، پدر كبد و كليه را درآورده، ساختمان بدنشان آمادگى صد سال زندگى را داشته ولى به خاطر اين گونه اعتيادها عمر عادى آنها به پنجاه سالگى تقليل يافته است در سى سالگى پير و ضعيف مى‏شوند، هيچكس در دنيا نيامده عمر طبيعى براى بشر معين كند.

لذا مى‏گويند: حد وسط عمر در حال تنزّل است، عرق خورى زياد است، هيجان عصبى زياد است، هواهاى آلوده زياد است، صد سال قبل، عمر متوسط هفتاد و پنج بود الان عمر متوسط شصت است. كدام كتاب، كدام منطق، كدام دانشگاه، عمر بشر را تعيين كرده است؟ به صرفِ اينكه ما مى‏بينيم اغلب مردم در هفتاد سالگى مردند، پس هفتاد سال است؟ ما يك نفر دويست ساله پيدا كنيم معلوم مى‏شود حرفها دروغ است؟ ما يك نفر در ميان يك ميليارد! بنابراين عمر بشر را نمى‏شود رويش انگشت گذاشت، آنوقت از اينطرف هم دارند بحث مى‏كنند درباره طول عمر.

مسئله طول عمر، فرضيه‏اى مورد قبول است، اين جمله را شما دقت كنيد، به نظر من اگر اين را دقت كنيد جواب روشن است. مى‏گويند: الان در سال 1965 چندين فرضيه علمى درباره فيزيك، شيمى، رياضى، طبّ، جراحى، زيست شناسى وجود دارد، چند تاست؟ مى‏گويند ده هزار تا. چه چيزهاست؟ مى‏گويند درباره تلفن فرضيه اينست كه كارى بكنيم مثل تلويزيون عكس طرف به طرف ديگر برسد، او را نگاه كند و ببيند. و ديگر چه فرضيه‏اى مطرح است؟

مى‏گويند بايد قلب پلاستيكى درست كنيم. عوض قلب طبيعى مريض را زنده نگه بداريم، ديگر چه؟ مى‏گويند به جاى دريچه قلبى كه خراب است يك دريچه مصنوعى بگذاريم تا خون را به اندازه توزيع كند، ديگر چه؟ مى‏گويند در باب موضوع مثلاً جراحى مغز به اين نتيجه رسيديم... هى مى‏گويد، در باب تلگراف مى‏گويد، در باب جت مى‏گويد، در باب هواپيما مى‏گويد، الان فرضيه است مى‏گويند اگر جمعيت كره زمين زياد شد سوخت را از كجا تهيه كنيم؟ مى‏گويند از هيدروژن آب دريا، اين يك فرضيه است، خواربار را از كجا تهيه كنيم؟ مى‏گويند: مواد غذايى بايد از دريا گرفته بشود چطور؟

مى‏گويند: دريائى كه ميلياردها حيوان زنده را غذا مى‏دهد و ماهى‏هايى در آن وجود دارد بزرگ‏تر از فيل پس مواد غذائى بشر را بايد از او گرفت، سوخت بشر را بايد از دريا گرفت اينها فرضيه است كه الان تحقق علمى يافته است، الان سوخت را بشر از آب گرفته است.

مى‏گويند با هيدروژن آبهاى دريا! هواپيماها حركت كنند، كوره‏هاى آهن ذوب كنى مشغول كار شوند، اتومبيل‏ها كار بيفتند اينها الان فرضيه است. چرا؟ مى‏گويند براى اينكه از هيدروژن مى‏شود قدرت حرارت گرفت ما بايد از اكسيژن جدايش كنيم تا بتوانيم سوخت درست كنيم. اين فرضيه است، مى‏گويند: مواد غذايى تمامش در دريا است كلسيم دارد، فسفر دارد، يد دارد، ماهى‏هاى بزرگ از اين‏ها تشكيل شده‏اند، پس دريا همه چيز دارد اينها غذاى بشر است اينها فرضيه است.

در رديف فرضيه‏ ها فرضيه ديگرى داريم آن چيست؟ جواب: طول عمر، طول عمر را ما بايد حل كنيم. تصلّب شرائين را از بين ببريم تا بشر بتواند به زندگى دراز مدت برسد، اين در رديف فرضيه‏هاى علمى است چرا وقتى مى‏گويند سوخت را از هيدروژن آب درست كنند باور مى‏كنيد؟ اما وقتى طول عمر را مى‏خواهند بگويند باور نمى‏كنيد؟ اين يك فرضيه علمى است آن هم يك فرضيه، چه فرق مى‏كند؟ اول نشستند فرضيه هواپيما درست شد بعد گفتند با هوا، بعد گفتند با گاز حركت كند جت درست شد، بعد گفتند سرعت بايد به ماوراء صوت برسد، همينطور فرضيه‏ ها يكى پس از ديگرى صورت تحقق علمى به خود مى‏گيرد.

بنابراين مسئله طول عمر مسأله‏اى است كه جزء مسأله‏ هاى اسلام است. ما چند آيه ذكر كرديم از فرضيه‏ هايى كه عملى شده، روزى فرا مى‏رسد كه مشكل طول عمر نيز حل شود، مى‏شود بشر را نگهداشت آنگاه ما خواهيم گفت: اين قرآن ما بود كه چهارده قرن قبل گفته بود نوح پيغمبر قبل از طوفان نهصد و پنجاه سال زندگى كرده، مسأله طول عمر در قرآن از آن فرضيه‏هايى است كه يكى يكى صورت تحقق پيدا كرده است و بقيه‏اش صورت تحقق پيدا خواهد كرد، من اين جمله را به جهت دو هدف ذكر كردم:

يكى آنكه مسأله طول عمر امام عصر عليه السلام از نظر حساب علمى و فرضيه، مشكل نيست. مطلب اين است كه اخبار ما موردش را در امام زمان عليه السلام ثابت مى‏كنند. و آيات موردش را در نوح پيغمبر ثابت مى‏كند، اما نكته دومى كه از اين بحث استفاده كردم اين است كه: قرآن وحى است، قرآن كتاب خداست، مربوط به بشر نيست. دو مطلب را در دو جا ديدم، دو نفر مرد عاليقدر اروپائى اسلام را پذيرفتند به دو دليل، يك نفر اسلام را قبول كرد.

گفتند: براى چه مسلمان شدى؟

گفت: براى يك آيه.

گفتند: كدام آيه.

گفت: قرآن مى‏گويد:

به دانشمند ديگر گفتند: تو چرا مسلمان شدى؟

گفتند: كدام آيه.

گفت: قرآن مى‏گويد: